ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΝΑΥΤΕΜΠΟΡΙΚΗΣ ΓΙΑ ΜΕΛΕΤΗ ΚΕΕΕ

Το χωροταξικό να δώσει το στίγμα της επιθυμητής οικονομικής ανάπτυξηςΣάββατο, 3 Μαΐου 2008 07:00http://www.naftemporiki.gr/premium/archive/story.asp?id=1507074&hilite

ΤΟ ΕΘΝΙΚΟ Χωροταξικό πρέπει να ξεφύγει από ευχολόγια και γενικολογίες και να δώσει πρώτο το στίγμα στους επενδυτές/επιχειρηματίες για τον τύπο και το είδος της επιθυμητής ανάπτυξης.

Με τη βασική αυτή θέση, η Κεντρική Ένωση Επιμελητηρίων Ελλάδας επισφραγίζει ειδική μελέτη, προς τον αρμόδιο υπουργό, στην οποία αναλύονται, διεξοδικά, οι επιπτώσεις του Γενικού Πλαισίου Χωροταξικού Σχεδιασμού και Αειφόρου Ανάπτυξης, στις επιχειρήσεις -με ειδική αναφορά στη βιομηχανία.
Η συγκεκριμένη μελέτη εκπονήθηκε από το Δίκτυο Συμβούλων πολεοδόμων-χωροτακτών Αθ. Ζούλια - Αρη Σαπουνάκη και συνεργάτες, σε κάθε περιφέρεια της χώρας, έπειτα από διάλογο με όλα τα επιμελητήρια-μέλη της ΚΕΕΕ, ανά Νομό. Παρά το γεγονός, μάλιστα, ότι η ΚΕΕΕ δεν συμπεριελήφθη -άγνωστο γιατί- στους συμμετέχοντες στη σχετική διαβούλευση φορείς, δηλώνει, διά του προέδρου της κ. Γιώργου Κασιμάτη και των μελών του Δ.Σ., ότι συμφωνεί και επιδοκιμάζει την προώθηση των τόσο σημαντικών για τον χωροταξικό σχεδιασμό και την αειφόρο ανάπτυξη της χώρας μας, κοινών υπουργικών αποφάσεων, τόσο για το Γενικό Πλαίσιο Χωροταξικού Σχεδιασμού, όσο και για το Ειδικό Πλαίσιο Χωροταξικού Σχεδιασμού για τη Βιομηχανία. Οι εκπρόσωποι του επιμελητηριακού κόσμου, ωστόσο, δεν διστάζουν να τονίσουν τις σοβαρότατες επιφυλάξεις τους για τον τρόπο και την έκταση της ουσιαστικής διαβούλευσης, ιδίως στο Γενικό Πλαίσιο Χωροταξικού Σχεδιασμού.

«Απεχθής χώρος» για επενδύσεις

Στα κύρια συμπεράσματα της μελέτης τονίζεται ότι μια από τις σημαντικότερες διαπιστώσεις του Εθνικού Χωροταξικού για την επιχειρηματικότητα θεωρείται η ανάγκη σύνδεσης της προοπτικής του Χωροταξικού Σχεδιασμού με την ασφάλεια δικαίου των επενδύσεων, ώστε να υπάρχει ένα σαφές και κατανοητό χωροταξικό πλαίσιο που να επιτρέπει την άσκηση επενδυτικών δραστηριοτήτων, χωρίς μεταγενέστερες υπαναχωρήσεις ή δυσμενέστερες αλλαγές των διαδικασιών εις βάρος των ιδιωτών και των νομικών μορφών δραστηριοποίησής τους από τις Υπηρεσίες του κράτους. «Οι υπαναχωρήσεις αυτές, αναφέρεται χαρακτηριστικά, καθιστούν τον τόπο μας απεχθή χώρο για νέες επενδύσεις και γενικά για επιχειρηματικές δραστηριότητες. Μια διαπίστωση αρκετά σημαντική, ιδιαίτερα τώρα που οι νέοι γείτονές μας στην ΕΕ ανοίγουν καλόπιστα και ευπρόσδεκτα τις πόρτες τους σε επενδύσεις και επιχειρηματικές δραστηριότητες».

Σύμφωνα με τους συντάκτες-μελετητές, το ΓΧΠΣΑΑ πρέπει να γίνει περισσότερο ευανάγνωστο σε σχέση με το ρόλο των αστικών κέντρων και περιοχών της χώρας και την αξιοποίηση των συγκριτικών τους πλεονεκτημάτων. Θα πρέπει δε να τολμήσει ως στρατηγική επιλογή μία κλαδική εξειδίκευση ανά Περιφέρεια (στο βαθμό που αυτό μπορεί να γίνει), ώστε να προσανατολίσει ή/και ενθαρρύνει το επενδυτικό ενδιαφέρον στοχευμένα.
Ειδικότερα, επισημαίνονται τα εξής:
- Η αναπτυξιακή επιλογή της «στροφής στην ποιότητα» σε όλους τους τομείς, παραγωγικούς, υπηρεσιών, περιβάλλοντος, γεγονός που θα ενίσχυε και την περίφημη «ανταγωνιστικότητα» της χώρας μέσα στην Ένωση, απουσιάζει από τη φιλοσοφία του κειμένου.
- Δεν προτείνονται ουσιαστικά μέτρα για τη χωρική συνοχή, για την ενεργοποίηση του ενδογενούς δυναμικού για τη συγκράτηση των πληθυσμών στις προβληματικές περιοχές ούτε βεβαίως για τη διάχυση της ανάπτυξης. Περαιτέρω το ζητούμενο της εταιρικής / κοινωνικής σχέσης και ευθύνης των φορέων (συμπεριλαμβανομένων και των επιχειρήσεων) δεν μπορεί να διασφαλιστεί κάτω από τέτοιες συνθήκες.
- Η προσπάθεια καταγραφής όλων των θεσμοθετημένων περιοχών προστασίας και ανάδειξης του φυσικού και πολιτιστικού περιβάλλοντος κρίνεται απολύτως θετική. Η χαρτογράφησή τους και η ένταξή τους σε χωροταξικά σχέδια και χάρτες θα αποτελέσει αναμφίβολα ένα εργαλείο για μελλοντικές επιχειρηματικές επενδύσεις (οποιασδήποτε κλίμακας) μακριά από τέτοιες ζώνες. Παράλληλα κρίνεται ότι είναι πολύ σημαντικό θέμα , να δοθεί η πρέπουσα προσοχή στις διαδικασίες και τους αρμόδιους φορείς που θα γνωμοδοτήσουν για τον χαρακτηρισμό και την διαχείριση αυτών των ζωνών, ώστε για να αποφευχθούν τυχόν υπερβολές και αυθαιρεσίες ευκαιριακών πλειοψηφιών ιδίως σε τοπικές κοινωνίες.
- Παρά την ευνοϊκή γνώμη των περισσότερων επιμελητηρίων για τους οργανωμένους υποδοχείς, το πρόβλημα του ανεπαρκούς αριθμού αλλά και της ελλιπούς οργάνωσης των υποδοχέων, καθώς και των σημαντικών γραφειοκρατικών δυσχερειών για τη δημιουργία υποδοχέων με την μορφή ΒΕΠΕ, (Βιομηχανικές και Επιχειρηματικές Περιοχές) , Π.Ε.Ρ.ΠΟ (Περιοχές ειδικά ρυθμιζόμενης πολεοδόμησης) , Π.Ο.Α.Π.Δ (Περιοχές ολοκληρωμένης Ανάπτυξης Παραγωγικών Δραστηριοτήτων ), ΒΙ.ΠΑ (Βιομηχανικά Πάρκα) κλπ., ωθεί πολλές επιχειρήσεις στις εκτός σχεδίου περιοχές με πιθανά προβλήματα ασφάλειας δικαίου της επένδυσης.

Διαφορές από πόλη σε πόλη

Eξ άλλου, στη μελέτη της ΚΕΕΕ, διαπιστώνεται ότι οι διαφορές που υπάρχουν ανάμεσα στα διάφορα αστικά κέντρα, «δυστυχώς, ενισχύονται με βάση τις προτεραιότητες του γενικού πλαισίου, δηλαδή τη μερική υποβάθμιση περιοχών όπως η Καβάλα, (αεροδρόμιο και λιμάνι της ), η Ξάνθη, η Κοζάνη, τα σχετικά απομακρυσμένα νησιά, όπως του Βόρειου Αιγαίου κ.λπ.»

Όπως υποστηρίζεται, το δίκτυο των αστικών κέντρων και των οδικών αξόνων δεν ιεραρχείται πραγματικά (ως προς το ρόλο και την εξειδίκευση), αφήνοντας ελεύθερο το πεδίο αναπτυξιακού σχεδιασμού στη βάση των τοπικών πιέσεων και πολιτικών και σε μία ανταγωνιστική διεκδίκηση μεταξύ τους.
Ένας άλλος ενδιαφέρον τομέας που καλύπτει η ειδική μελέτη είναι αυτός της αντιμετώπισης της ρύπανσης από επιχειρηματικές και ιδίως βιομηχανικές δραστηριότητες. Επ' αυτού, συμπεραίνεται πως υπάρχει μια γενική προθυμία για συμμόρφωση από την πλευρά των επιχειρηματιών, όπως φάνηκε σε συντριπτικό ποσοστό και από τις απαντήσεις τους στα ερωτηματολόγια. Συστήνεται, όμως, κρατικές υπηρεσίες, αναγνωρίζοντας τα μεγέθη των πρόσθετων δαπανών που απαιτούνται να λάβουν μέτρα στήριξης για την πραγματοποίηση των σκοπών αυτών (απλουστεύσεις σε διαδικασίες αδειοδότησης, οικονομικές ενισχύσεις κ.λπ.).
Επίσης στα πλαίσια του χωροταξικού σχεδιασμού, θεωρείται επιτακτικό να διασφαλισθεί η προστασία των βιομηχανικών και επιχειρηματικών περιοχών και ζωνών από μεταγενέστερες χωροθετήσεις ασύμβατων χρήσεων (π.χ. αυθαίρετων οικισμών καταπατητών) σε γειτονικές περιοχές που δημιουργούν τεχνητές συγκρούσεις χρήσεων γης ασύμμετρου χαρακτήρα.

Απορίες, στο μεταξύ, εκφράζονται για την παραπομπή στο μέλλον του καθορισμού του αριθμού και της δομής των Περιφερειών, Νομαρχιών και Δήμων και ύστερα από ειδική μελέτη του αρμόδιου υπουργείου. «Μα αυτό -αναφέρεται, χαρακτηριστικά, στη μελέτη- είναι ένα βασικότατο χαρακτηριστικό του χωροταξικού σχεδιασμού και θα έπρεπε να είχε μελετηθεί, ήδη μέσα στα πλαίσια του εθνικού χωροταξικού. Θα έπρεπε να υπήρχαν ήδη οι αντίστοιχες υποστηρικτικές μελέτες που θα μας έδιναν την δυνατότητα να μιλάμε για συγκεκριμένα όρια περιφερειών και συγκεκριμένους αριθμούς Περιφερειών, Νομαρχιών και Δήμων και των σχέσεων μεταξύ τους».

Το Σχέδιο για τη Βιομηχανία

Σε ό,τι αφορά το Ειδικό Σχέδιο για τη Βιομηχανία, εκτιμάται ως σημαντική η επισήμανση πως ενδεχομένως δεν είναι σκόπιμη η συγκέντρωση του συνόλου της βιομηχανίας σε οργανωμένους υποδοχείς. Αντίθετα, σε μεγάλο μέρος των μεταποιητικών μονάδων, αναγνωρίζεται ότι η διάσπαρτη χωροθέτηση δεν δημιουργεί προβλήματα, ενώ, συχνά έχει και θετικές συνέπειες (μείωση μετακινήσεων εργασίας-κατοικίας και των συνακόλουθων κυκλοφοριακών και περιβαλλοντικών παρενεργειών, ανάμειξη χρήσεων που δημιουργεί ποικίλο και ενδιαφέρον αστικό περιβάλλον, τόνωση μικρο-τοπικών αγορών εργασίας κ.λπ. «Θεωρούμε, προσθέτουν οι αναλυτές, σημαντική την επισήμανσή του ότι για τις υφιστάμενες μονάδες υπάρχουν και άλλες παράμετροι που πρέπει να ληφθούν υπόψη, δεδομένου ότι αναγκαστική μετακίνηση από τη θέση τους μπορεί να οδηγήσει σε πιέσεις στην τοπική αγορά εργασίας και, ενίοτε, στη διακοπή λειτουργίας».
Σε άλλα συμπεράσματα της μελέτης υπογραμμίζονται τα εξής:
-Παρά το ότι ο σταδιακός περιορισμός της εκτός σχεδίου δόμησης που προτείνεται με βαθμιαία υποκατάστασή της με κατάλληλες σχεδιαστικές ρυθμίσεις κρίνεται θετικός, πρέπει εντούτοις να επισημανθεί με έμφαση ότι στις άλλες ευρωπαϊκές χώρες που ισχύει κάτι ανάλογο έχει ήδη εκπονηθεί ένας ολοκληρωμένος χωροταξικός σχεδιασμός με προβλέψεις για τις πιθανές περιοχές επεκτάσεων για όλες τις δραστηριότητες.
Επίσης υπάρχουν δασικοί χάρτες και δασολόγια, χάρτες με προκαθορισμένες ζώνες προστασίας της φυσικής και πολιτιστικής κληρονομιάς καθώς και των προστατευόμενων περιοχών από εθνικές ή διεθνείς συμβάσεις, κτηματολόγια και μάλιστα ψηφιοποιημένα για το σύνολο της επικρατείας τους. Όλα αυτά υποστηρίζονται από ένα πλουσιότατο και εμπεριστατωμένο νομοθετικό πλαίσιο. Στη χώρα μας, που, δυστυχώς, απέχει πάρα πολύ από παρόμοιου επιπέδου χωροταξικό σχεδιασμό αλλά και αντίστοιχου νομοθετικού πλαισίου,(και αυτός είναι ένας επιπλέον λόγος για την άμεση προώθηση του εθνικού χωροταξικού σχεδιασμού), ο περιορισμός της εκτός σχεδίου δόμησης είναι απόλυτα αναγκαίο να γίνει σταδιακά και με την προϋπόθεση της ταχείας προώθησης και ολοκλήρωσης του χωροταξικού σχεδιασμού καθώς και του καθορισμού ζωνών οργανωμένης οικιστικής, παραγωγικής και επιχειρηματικής ανάπτυξης, των οποίων οι συνθήκες δημιουργίας θα πρέπει να επιταχυνθούν και να απλοποιηθούν. Επίσης είναι αναγκαίος ο προσδιορισμός ευρύτερων ζωνών στις οποίες θα επιτρέπεται η χωροθέτηση και οχλουσών χρήσεων.

Αυθαίρετη δόμηση-αδειοδοτήσεις

- Πρέπει να επισημανθεί ότι τόσο το φαινόμενο της πραγματικής αυθαίρετης δόμησης, όσο και το φαινόμενο της κακής λειτουργίας των υπηρεσιών αδειοδότησης, που έχει αναφερθεί από πολυάριθμους φορείς, είναι πολύ σημαντικές παράμετροι για την υλοποίηση κάθε χωροταξικού σχεδιασμού και κρίνεται ότι θα πρέπει να παρουσιασθούν εκτενέστερα στις διατάξεις του εθνικού χωροταξικού.
- Πολύ σωστά διαπιστώνεται ότι η αποθάρρυνση επενδυτικών σχεδίων οφείλεται σε μεγάλο βαθμό στην κακή κατάσταση των διαδικασιών αδειοδότησης με αποτέλεσμα οι επιχειρήσεις να ωθούνται είτε στην παράκαμψη των νόμιμων διαδικασιών, είτε στην εγκατάλειψη των πρωτοβουλιών για επενδυτικά σχέδια. Είναι πολύ σημαντικό να ακούμε από τον ίδιο τον Υπουργό στην συνέντευξη Τύπου για το Ειδικό χωροταξικό της Βιομηχανίας να αναγνωρίζει τις ακαμψίες της αδειοδοτικής διαδικασίας και την ανάγκη θέσπισης κανόνων που θα ξεκαθαρίζουν το τοπίο και θα διευκολύνουν την επενδυτική δραστηριότητα με αποφυγή δικαστικών εμπλοκών. Η ΚΕΕΕ και τα μέλη της θα στηρίξουν κάθε προσπάθεια προς αυτήν την κατεύθυνση.

- Ιδιαίτερο ενδιαφέρον έχουν οι διαπιστώσεις που εντοπίζουν, ΕΠΙΤΕΛΟΥΣ, ότι τα κύρια προβλήματα στο σύστημα του χωρικού σχεδιασμού αποτελούν το πλήθος των επιπέδων και των κατηγοριών σχεδίων καθώς και γενικά η πολυνομία, συχνά αντιφατική και χαώδης, καθώς και η καχύποπτη γραφειοκρατία που αποθαρρύνουν συνεχώς τις νέες επιχειρηματικές δράσεις.

- Κρίνονται θετικές οι ενδείξεις συνειδητοποίησης από το κεντρικό κράτος, ότι για την ουσιαστική αντιμετώπιση του φαινομένου της αυθαίρετης δόμησης, απαιτείται ριζική μεταρρύθμιση της πολεοδομικής νομοθεσίας, αλλαγή του τρόπου έκδοσης οικοδομικών αδειών και ενίσχυση των αρμοδίων υπηρεσιών, ώστε να λειτουργούν με γνώμονα την υποχρέωσή τους για βοήθεια των αιτούντων για την πραγματοποίηση των αιτημάτων τους στο πλαίσιο της ισχύουσας νομοθεσίας.

Νέου τύπου υποδοχείς

Τέλος, στην ειδική μελέτη της ΚΕΕΕ, χαρακτηρίζονται ιδιαίτερα ενδιαφέρουσες οι κατευθύνσεις του Ειδικού Χωροταξικού για την βιομηχανία σχετικά με την αναμόρφωση των προβλεπόμενων κατηγοριών οργανωμένων υποδοχέων και την πρόταση νέου τύπου υποδοχέων, όπως οι υποδοχείς γενικού χαρακτήρα, οι υποδοχείς εξυγίανσης, οι υποδοχείς χωροθέτησης μεμονωμένων μεγάλων μονάδων και οι υποδοχείς με «ενδιάμεσο» βαθμό οργάνωσης. Ως θετική, επίσης, αξιολογείται η προσπάθεια εκτίμησης των εκτάσεων που θα απαιτηθούν σε κάθε περιφέρεια για την φιλοξενία οργανωμένων υποδοχέων βιομηχανίας -τα μεγέθη αυτά θα πρέπει να είναι ενδεικτικά και όχι δεσμευτικά και να επανεξετάζονται με αρκετή ελαστικότητα ανάλογα με την πορεία της ανάπτυξης και των νόμων προσφοράς και ζήτησης. Ευχή όλων είναι να υλοποιηθεί το ταχύτερο δυνατόν η πρόβλεψη για προσαύξηση του ποσοστού επιχορήγησης για επενδυτικά σχέδια, που χωροθετούνται μέσα σε πολεοδομούμενους υποδοχείς. Η ΚΕΕΕ, διαβεβαιώνει πως θα μπορούσε να συμβάλλει καθοδηγητικά, όπως ήδη έχουν κάνει αρκετά επιμελητήρια με τις ΒΕΠΕ, ώστε να επιταχυνθούν οι διαδικασίες υλοποίησης οργανωμένων υποδοχέων, σε περιοχές που προβλέπονται στα πλαίσια του χωροταξικού σχεδιασμού.ΓΙΑΝΝΗΣ ΚΑΝΟΥΠΑΚΗΣ (c) 2008, ΝΑΥΤΕΜΠΟΡΙΚΗ - Π. ΑΘΑΝΑΣΙΑΔΗΣ & ΣΙΑ Α.Ε.

ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΧΩΡΟΤΑΞΙΚΟΥ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΣΤΙΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΙΣ-ΕΙΔΙΚΗ ΑΝΑΦΟΡΑ ΣΤΗ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑ

Παραδόθηκε πριν λίγες ημέρες στην ΚΕΕΕ η " Ειδική Μελέτη σε επίπεδο Περιφέρειας - Ανάλυση των επιπτώσεων του Γενικού Πλαισίου Χωροταξικού Σχεδιασμού και Αειφόρου Ανάπτυξης στις Επιχειρήσεις - Ειδική Αναφορά στη Βιομηχανία."

Την μελέτη εκπόνησε το δίκτυο Συμβούλων Πολεοδόμων-Χωροτακτών "Αθ.Ζούλιας - Αρης Σαπουνάκης και συνεργάτες"

Για περισσότερες πληροφορίες δες www.zoulias.com

ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΤΥΠΟΥ Κ.ΣΟΥΦΛΙΑ ΓΙΑ ΤΟ ΕΘΝΙΚΟ ΧΩΡΟΤΑΞΙΚΟ

Συνέντευξη Τύπου

Υπουργού ΠΕΧΩΔΕ κ. ΓΙΩΡΓΟΥ ΣΟΥΦΛΙΑ
Για το Εθνικό Χωροταξικό Σχέδιο

Αθήνα, 27 Φεβρουαρίου 2008

ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΤΥΠΟΥ

Υπουργού ΠΕΧΩΔΕ κ. ΓΙΩΡΓΟΥ ΣΟΥΦΛΙΑ
Για το Εθνικό Χωροταξικό Σχέδιο

Σήμερα είναι μία πολύ σημαντική ημέρα για όλους εμάς εδώ στο ΥΠΕΧΩΔΕ.
Με μακρά και επίπονη δουλειά, μετά από συστηματική μελέτη, διεξοδική διαβούλευση και λεπτομερειακή αξιολόγηση όλων των προτάσεων που υποβλήθηκαν κατά τη διαβούλευση αλλά και στο πλαίσιο της συζήτησης στο Εθνικό Συμβούλιο Χωροταξικού Σχεδιασμού και Αειφόρου Ανάπτυξης, καταρτίσαμε το Εθνικό Χωροταξικό Σχέδιο που θα σας δοθεί και το οποίο σήμερα ενέκρινε η Κυβερνητική Επιτροπή.

Θα ακολουθήσει εντός δεκαημέρου η συζήτηση του Εθνικού Χωροταξικού Σχεδίου σε ό,τι αφορά τα επιμέρους θέματα στην προβλεπόμενη από το Νόμο Επιτροπή εξ Υπουργών, αν και σημειώνω ότι υπήρξε στενή συνεργασία με όλα τα εμπλεκόμενα Υπουργεία κατά την μελέτη και τη διαβούλευση.
Θα ακολουθήσει αμέσως μετά η κατάθεση του Εθνικού Χωροταξικού Σχεδίου στη Βουλή. Αρχικά θα γίνει συζήτηση στην αρμόδια Διαρκή Επιτροπή, όπου θα κληθούν και φορείς για να πουν τις απόψεις τους. Όπως έχω δηλώσει, θα γίνει από την πλευρά μας εποικοδομητική και ειλικρινής συζήτηση.
Στην συνέχεια δεν θα πάμε αμέσως στην ολομέλεια της Βουλής για να ψηφιστεί το Χωροταξικό, όπως γίνεται σε όλα τα νομοσχέδια. Θα μεσολαβήσει ένα διάστημα περίπου 15 ημερών, ώστε αυτά που θα έχουν συζητηθεί και οι θέσεις που θα έχουν εκτεθεί στην Διαρκή Επιτροπή να εξεταστούν εκ νέου και στη συνέχεια το τελικό κείμενο να πάει για ψήφιση στην ολομέλεια της Βουλής.
Το τελικό κείμενο περιλαμβάνει αρκετές από τις παρατηρήσεις και τις προτάσεις που κατατέθηκαν στο Εθνικό Συμβούλιο Χωροταξικού Σχεδιασμού και Αειφόρου Ανάπτυξης, αλλά και στο πλαίσιο της διαβούλευσης. Αυτό αποδεικνύει στην πράξη αυτό που είχα αναφέρει από την πρώτη στιγμή: Ότι, δηλαδή, η διαβούλευση και η γνωμοδότηση του Εθνικού Συμβουλίου Χωροταξικού Σχεδιασμού και Αειφόρου Ανάπτυξης δεν θα έχουν τυπικό, αλλά ουσιαστικό χαρακτήρα.
Η ηγεσία του ΥΠΕΧΩΔΕ είναι ανοικτή στον εποικοδομητικό διάλογο και δεν αρνείται φυσικά την καλοπροαίρετη και καλόπιστη κριτική. Εκείνο που αρνείται είναι τους αφορισμούς και την διαστρέβλωση της πραγματικότητας.
Γνωρίζετε πολύ καλά ότι για να φτάσουμε εδώ μεσολάβησε πολλή και σκληρή δουλειά. Και για αυτό θέλω να ευχαριστήσω θερμά όλους αυτούς που συνέβαλαν σε αυτή την επίπονη προσπάθεια, τα στελέχη του Υπουργείου, τους μελετητές, όλους τους φορείς με τους οποίους συζητήσαμε και συνεργαστήκαμε και τα μέλη του Εθνικού Συμβουλίου Χωροταξικού Σχεδιασμού και Αειφόρου Ανάπτυξης.
Καταρχήν θέλω να επαναλάβω ότι πρόκειται για ένα πολύ δύσκολο εγχείρημα, καθώς υπήρχε έλλειμμα εμπειρίας τόσο στους μελετητές όσο και στη διοίκηση. Θυμίζω δε ότι στις αρχές του 2006 ανατέθηκε η μελέτη για τον Εθνικό Χωροταξικό, η οποία μας παραδόθηκε τον Μάρτιο του 2007. Ακολούθησε η επεξεργασία της μελέτης αυτής, η συζήτηση με άλλους φορείς και τελικά τον Ιούλιο του 2007 παρουσιάσαμε και παραδώσαμε σε διαβούλευση την αρχική μας πρόταση για το Εθνικό Χωροταξικό Σχέδιο. Το Νοέμβριο του 2007 άρχισαν οι εργασίες γνωμοδότησης στο Εθνικό Συμβούλιο Χωροταξικού Σχεδιασμού και Αειφόρου Ανάπτυξης, το οποίο παρέδωσε την γνωμοδότησή του τον περασμένο Δεκέμβριο. Ακολούθησε επεξεργασία των προτάσεων και παρατηρήσεων που είχαν κατατεθεί για να καταλήξουμε στο σημερινό κείμενο.
Πλέον βρισκόμαστε κοντά στο τέλος της μεγάλης προσπάθειας που στόχο έχει να αποκτήσει επιτέλους η χώρα Εθνικό Χωροταξικό Σχέδιο. Θέλω να τονίσω και πάλι ότι η απουσία εθνικού χωροταξικού σχεδιασμού είναι ένα τεράστιας σημασίας έλλειμμα πολλών δεκαετιών με αρνητικές επιπτώσεις στην ορθολογική ανάπτυξη και οργάνωση της χώρας καθώς και στο περιβάλλον.
Το Εθνικό Χωροταξικό Σχέδιο μαζί με τα Ειδικά Χωροταξικά Πλαίσια συνιστούν μία από τις σημαντικότερες διαρθρωτικές αλλαγές που έγιναν στη χώρα τις τελευταίες δεκαετίες.
Είναι μία μεγάλη μεταρρύθμιση που θα συμβάλλει καθοριστικά στην ολοκληρωμένη και αειφόρο ανάπτυξη της Ελληνικής Επικράτειας, με απόλυτο σεβασμό στο περιβάλλον.
Εδώ θέλω να τονίσω με έμφαση ότι το Εθνικό Χωροταξικό Σχέδιο αποτελεί την σημαντικότερη «ομπρέλα» για την προστασία του περιβάλλοντος.
Έχει, μάλιστα, ειδικό κεφάλαιο αρκετά εκτεταμένο, το οποίο αναφέρεται στην προστασία και ανάδειξη του φυσικού και πολιτιστικού περιβάλλοντος με συγκεκριμένες κατευθύνσεις και μέτρα.
Πλέον, καθένας θα ξέρει τι μπορεί να κάνει και που και όλες οι δραστηριότητες θα υπακούουν σε κανόνες εκ των προτέρων γνωστούς.
Θέλω εδώ να σημειώσω για μία ακόμη φορά ότι η μελέτη του Εθνικού Σχεδίου προωθήθηκε παράλληλα με τις μελέτες για τα Ειδικά Πλαίσια, ώστε - όπως είναι και το σωστό – να αλληλοσυμπληρώνονται και να διαμορφώνονται με τρόπο που δεν θα οδηγεί στην αλληλοαναίρεσή τους.
Στόχος της μεγάλης αυτής μεταρρύθμισης είναι η ολοκληρωμένη χωρική ανάπτυξη και αειφορική οργάνωση του εθνικού χώρου, που προωθεί ισόρροπα την κοινωνική και οικονομική συνοχή, την ανταγωνιστικότητα και την προστασία του φυσικού και πολιτιστικού περιβάλλοντος. Μια προσπάθεια που αναμένεται να συμβάλλει καθοριστικά στην αξιοποίηση των ευκαιριών και των δυνατοτήτων, αλλά και στην αντιμετώπιση των αδυναμιών και των κινδύνων που προκαλούνται κατά την αναπτυξιακή διαδικασία στο περιβάλλον και την ίδια την ανάπτυξη.
Σκοπός του Εθνικού Χωροταξικού Πλαισίου είναι ο προσδιορισμός στρατηγικών κατευθύνσεων για την ολοκληρωμένη χωρική ανάπτυξη και αειφόρο οργάνωση του εθνικού χώρου για τα επόμενα 15 χρόνια.
Το Εθνικό Χωροταξικό Σχέδιο αποτελεί την συνθετική θεώρηση στο χώρο των επιμέρους πολιτικών, των προγραμμάτων και έργων, εξασφαλίζοντας την εσωτερική συνοχή και την συμπληρωματικότητά τους.
Ως εκ τούτου, μετά τη θεσμοθέτηση του, θα έχει τα χαρακτηριστικά μιας ευρείας προγραμματικής πολιτικής, κοινωνικής και οικονομικής συμφωνίας.
Ειδικότερα, με το Εθνικό Χωροταξικό Σχέδιο επιδιώκεται:
Η ενίσχυση του ρόλου της χώρας σε διεθνές, ευρωπαϊκό, μεσογειακό και βαλκανικό επίπεδο,
2. Η ενίσχυση της περιφερειακής ανάπτυξης και της χωρικής συνοχής
Η προστασία του περιβάλλοντος και η συνετή διαχείριση του χώρου με τον περιορισμό παραγόντων υποβάθμισής του χώρου, όπως η υπέρμετρη αστική εξάπλωση και η διάσπαρτη δόμηση.
Η παροχή πλαισίου κατευθύνσεων και στρατηγικών για τα υποκείμενα επίπεδα σχεδιασμού.

Το περιεχόμενο του Εθνικού Χωροταξικού Σχεδίου
Το Εθνικό Χωροταξικό Σχέδιο συμπεριλαμβάνει κατευθύνσεις και μέτρα, απαρτίζεται από 14 άρθρα που αναφέρονται σε επτά ενότητες.
Η πρώτη ενότητα αναφέρεται στη θέση της χώρας στο ευρωπαϊκό και διεθνές περιβάλλον και αναλύει τους κύριους πόλους και άξονες ανάπτυξης του εθνικού χώρου.
Η δεύτερη ενότητα περιλαμβάνει τις προτάσεις για την αναμόρφωση των δικτύων υποδομών και των υπηρεσιών μεταφορών.
Η τρίτη ενότητα αφορά στη χωρική διάθρωση των παραγωγικών τομέων, αναλύοντας τους στόχους και τις κατευθύνσεις ανά τομέα (αγροτικός τομέας, βιομηχανία τουρισμός).
Η τέταρτη ενότητα αναλύει όσα προβλέπονται για τη χωρική διάρθρωση του αστικού δικτύου, του ορεινού, του παράκτιου, του νησιωτικού, του αγροτικού χώρου και των παραμεθόριων περιοχών.
Η πέμπτη ενότητα περιλαμβάνει τις κατευθύνσεις για την προστασία του φυσικού και πολιτιστικού πλούτου.
Η έκτη ενότητα αφορά στις προτάσεις για την γεωγραφική και διοικητική ανασυγκρότηση της χώρας.
Η έβδομη ενότητα περιλαμβάνει τις προϋποθέσεις και τους μηχανισμούς υλοποίησης του Γενικού Χωροταξικού Πλαισίου, καθώς και όσα προβλέπονται για την παρακολούθηση και αξιολόγηση των χωρικών εξελίξεων.
Θέλω πριν προχωρήσουμε στην παρουσίαση των σημαντικότερων αλλαγών που ενσωματώθηκαν στο κείμενο της Κοινής Υπουργικής Απόφασης για το Εθνικό Χωροταξικό Σχέδιο που σας είχα παρουσιάσει πέρσι το καλοκαίρι μετά την διαδικασία γνωμοδότησης από το Εθνικό Συμβούλιο Χωροταξικού Σχεδιασμού και Αειφόρου Ανάπτυξης, να ξεκαθαρίσω ορισμένα πράγματα.
Όλο αυτό το διάστημα που μεσολάβησε από την παρουσίαση του Εθνικού Χωροταξικού Σχεδίου μέχρι και σήμερα δυστυχώς έχουν ειπωθεί ορισμένα πράγματα που δεν έχουν σχέση με την πραγματικότητα.
Ας πούμε, υπήρξε η κατηγορία ότι δεν λάβαμε υπόψη μας το δήθεν Εθνικό Χωροταξικό Σχέδιο που είχε προετοιμαστεί από την προηγούμενη πολιτική ηγεσία του ΥΠΕΧΩΔΕ. Ελήφθη υπόψη ό,τι είχε ετοιμαστεί, αλλά επαναλαμβάνω και σήμερα ότι το κείμενο εκείνο ήταν ουσιαστικά μία έκθεση ιδεών μίας ομάδας εργασίας και δεν ήταν μελέτη. Η έκθεση αυτή, γιατί έτσι την χαρακτηρίζουν και οι ίδιοι οι συντάκτες της, δεν βασίστηκε καν σε υποστηρικτές μελέτες και δεν προέκυψε από ουσιαστική διαβούλευση με τα άλλα υπουργεία και τους εμπλεκόμενους φορείς.
Ορισμένοι χαρακτήρισαν το Εθνικό Χωροταξικό Σχέδιο γενικόλογο, ασαφές, χωρίς στόχους, χωρίς χρονοδιαγράμματα. Καταρχήν πρέπει να ξεκαθαρίσουμε ότι το Εθνικό Χωροταξικό Σχέδιο είναι ένα πλαίσιο, δίνει τις γενικές κατευθύνσεις, χαράσσει τις βασικές στρατηγικές και εξειδικεύεται από τα Ειδικά Χωροταξικά Πλαίσια και τα περιφερειακά πλαίσια. Φυσικά, δεν μπορεί και δεν πρέπει το Εθνικό Χωροταξικό Σχέδιο να έχει τον λεπτομερειακό χαρακτήρα των Ειδικών Πλαισίων. Όμως, περιλαμβάνει συγκεκριμένες πολιτικές και μέτρα, με συγκεκριμένους στόχους και συγκεκριμένα χρονοδιαγράμματα.
Ενδεικτικά αναφέρω:
- Εντός τετραετίας από την ψήφιση του Εθνικού Χωροταξικού Σχεδίου θα πρέπει να έχει ολοκληρωθεί το δασολόγιο. Ωστόσο, κρίσιμο θέμα για την προώθηση του δασολογίου, αλλά και για την ολοκλήρωση του κτηματολογίου, είναι ο προσδιορισμός του χρόνου λήψης των αεροφωτογραφιών, που θα αποτελέσει τη βάση χαρακτηρισμού των δασών και των δασικών εκτάσεων.
- Εντός πενταετίας θα πρέπει να έχουν ολοκληρωθεί τα αποχετευτικά δίκτυα και οι βιολογικοί καθαρισμοί σε όλους τους οικισμούς άνω των 2.000 κατοίκων.
- Εντός τετραετίας θα πρέπει να έχει συντελεστεί η διοικητική και γεωγραφική ανασυγκρότηση της χώρας, με μείωση του αριθμού των Περιφερειών, των Νομών και των Δήμων.
- Εντός ενός έτους από την ψήφισή του θα πρέπει να έχουν κλείσει και αποκατασταθεί όλοι οι ΧΑΔΑ.
- Προβλέπεται αύξηση του ποσοστού ανακύκλωσης / αξιοποίησης των αποβλήτων, από 24% που είναι σήμερα για τα οικιακά απόβλητα, στο 60% της ποσότητας τους για το έτος 2020.
- Ολοκλήρωση μέχρι το 2013 των μελετών, της οριοθέτησης και της κήρυξης ως προστατευόμενων περιοχών, επιπλέον 80 περιοχών του δικτύου Natura 2000.

Επίσης, έχουν ακουστεί διάφορα σε σχέση με τον Τουρισμό. Ξεκαθαρίζω:
Τόσο το Εθνικό Χωροταξικό Πλαίσιο όσο και το Ειδικό Πλαίσιο για τον Τουρισμό στοχεύουν στην ανάπτυξη με απόλυτο σεβασμό στο περιβάλλον και εισάγουν ρυθμίσεις πολύ αυστηρότερες από τις σημερινές.
Κάποιοι επιχειρούν αυθαίρετες συγκρίσεις με το λεγόμενο «ισπανικό μοντέλο» σε ό,τι αφορά την παραθεριστική κατοικία. Στην Ισπανία αναπτύχθηκαν 20ώροφο κτίρια πάνω στο κύμα. Το Ειδικό Πλαίσιο για τον Τουρισμό προβλέπει κατά κύριο λόγο διώροφα κτίρια και μόνο σε μικρό ποσοστό τριώροφα, τα οποία τριώροφα μπορούν να αναπτυχθούν μόνο σε απόσταση μεγαλύτερη των 200 μέτρων από τον αιγιαλό. Τι σχέση έχει λοιπόν το Ειδικό Πλαίσιο για τον Τουρισμό, με το «ισπανικό μοντέλο»;
Στο Εθνικό Χωροταξικό υπάρχει μεταξύ των άλλων μία γενική κατεύθυνση σε ό,τι αφορά την ανάγκη προώθησης τύπων και μορφών διαχείρισης τουριστικών εγκαταστάσεων και προσέλκυσης σημαντικών για την εθνική οικονομία τουριστικών επενδύσεων. Συγκεκριμένα, στη σελίδα 55 αναφέρεται:
«Δημιουργία σταθερού πλαισίου κανόνων που αφορούν στη χωροθέτηση επιχειρήσεων που σχετίζονται με τον τουρισμό και τη διαμόρφωση συνθηκών για την προσέλκυση σημαντικών, για την εθνική οικονομία, τουριστικών επενδύσεων.
Εισαγωγή τύπων και μορφών διαχείρισης τουριστικών εγκαταστάσεων στην κατεύθυνση της βελτίωσης της απόδοσης και της ανταγωνιστικότητας του τομέα.»

Σε ό,τι αφορά τα θέματα της εκτός σχεδίου δόμησης, θέλω να επισημάνω τα εξής:
Το Εθνικό Χωροταξικό Σχέδιο αναφέρεται ρητά στον περιορισμό της εκτός σχεδίου δόμησης με συγκεκριμένες κατευθύνσεις.
Ο περιορισμός αυτός θα επιτευχθεί με:
1. Την υποκατάσταση της εκτός σχεδίου δόμησης με κατάλληλες σχεδιαστικές ρυθμίσεις και Ζώνες ελέγχου, κατά προτεραιότητα στις κρίσιμες περιοχές του εξωαστικού χώρου όπου ασκούνται και οι μεγαλύτερες πιέσεις (ευρύτερες αστικές, νησιωτικές, παράκτιες, τουριστικές περιοχές κ.λπ.).
2. Τον προσδιορισμό ευρύτερων ζωνών στις οποίες θα επιτρέπεται η χωροθέτηση οχλουσών χρήσεων (μεταποιητικές δραστηριότητες μέσης και υψηλής όχλησης, κτηνοτροφικές μονάδες κ.λπ.), έτσι ώστε να απαγορευτεί η διάχυση τους σε όλο το χώρο.
3. Τον προσδιορισμό ζωνών προστασίας της φυσικής και πολιτιστικής κληρονομιάς, των φυσικών πόρων και του τοπίου, στις οποίες θα περιορίζεται ή/και θα απαγορεύεται η δυνατότητα δόμησης.
4. Την ενίσχυση των περιοχών οργανωμένης οικιστικής, παραγωγικής και επιχειρηματικής ανάπτυξης (ΒΕΠΕ, ΠΟΤΑ, ΠΟΑΠΔ, ΠΕΡΠΟ κ.λπ.) και την επιτάχυνση και απλοποίηση των διαδικασιών δημιουργίας τους.
5. Την επιβολή περιορισμών στη δόμηση, τη χρήση και την κατάτμηση, όπως εξειδικεύονται στα Ειδικά Χωροταξικά Πλαίσια για τη Βιομηχανία, τον Τουρισμό, τον Ορεινό και τον Παράκτιο χώρο.
6. Την προώθηση της αρχής της «συμπαγούς πόλης» σε όλα τα επίπεδα χωρικού σχεδιασμού.
7. Την επιτάχυνση των διαδικασιών ένταξης νέων περιοχών στο σχέδιο πόλης με ριζικές αλλαγές στην πολεοδομική νομοθεσία.
Την κατάργηση της εκτός σχεδίου δόμησης μόνο ένα μέλος του Εθνικού Συμβουλίου την πρότεινε ξεκάθαρα. Άλλο ένα μέλος διατύπωσε την πρόταση για δραστική μείωση έως κατάργηση της εκτός σχεδίου δόμησης. Σε αυτά θέλω να απαντήσω τα εξής:
Δεν είναι δυνατόν να καταργηθεί η εκτός σχεδίου δόμηση, αλλά πρέπει να περιοριστεί με βάση όσα σας ανέφερα παραπάνω.
Θέλω να διευκρινίσω, επίσης, ότι δεν καταργείται η αρτιότητα των τεσσάρων στρεμμάτων για την κατοικία, γιατί υπάρχει μία παρερμηνεία στο συγκεκριμένο θέμα, η οποία ίσως προέρχεται από τις προτάσεις του Ειδικού Πλαισίου για τον Τουρισμό, που αφορούν την αύξηση των αρτιοτήτων για την ανέγερση τουριστικών μονάδων.

Κάτι άλλο που έχει ακουστεί αρκετές φορές είναι ότι το Εθνικό Χωροταξικό Σχέδιο ταυτίζει τους μεγάλους οδικούς άξονες, δηλαδή τους Δρόμους Ανάπτυξης, με τους αναπτυξιακούς άξονες. Η αλήθεια, όμως, είναι ότι το Εθνικό Χωροταξικό Πλαίσιο δεν ταυτίζει ούτε εννοιολογικά ούτε ουσιαστικά τους οδικούς με τους αναπτυξιακούς άξονες. Αναγνωρίζει, ωστόσο, και δεν θα μπορούσε να κάνει διαφορετικά, τη σημασία των στρατηγικών δικτύων μεταφορών και υποδομών στη δημιουργία ενός ολοκληρωμένου πλέγματος πόλων και αξόνων ανάπτυξης, που αποτελεί προϋπόθεση για την ανταγωνιστική παρουσία της χώρας στο διεθνές περιβάλλον και την εξασφάλιση κοινωνικής και οικονομικής συνοχής στο σύνολο του εθνικού χώρου.

Αλλαγές και συμπληρώσεις - Ενσωμάτωση παρατηρήσεων φορέων
Θα σας αναφέρω τώρα ορισμένες από τις αλλαγές και συμπληρώσεις που έγιναν μετά τη γνωμοδότηση του Εθνικού Συμβουλίου.
Προοίμιο
Έγιναν συμπληρώσεις και βελτιώσεις που αφορούν κυρίως σε εκτιμήσεις ως προς:
- την ένταξη της Ελλάδας στον ευρύτερο της χώρο (ΣΕΠ, ΓΣΣΕ, ΤΕΕ,)
- τη συμβολή του γεωργικού τομέα, της κτηνοτροφίας και των δασών (ΠΑΣΕΓΕΣ, ΕΚΒΥ)
- την κατάσταση του φυσικού περιβάλλοντος (ΕΚΒΥ, ΓΕΩΤΕΕ)
- τη γεωγραφική ανασυγκρότηση της χώρας (ΣΕΠ)
Θέση της χώρας στον ευρωπαϊκό και διεθνή χώρο. Προοπτικές και δυνατότητες (άρθρο 3)
Έγιναν περιορισμένες συμπληρώσεις και βελτιώσεις (ΣΕΠ, ΤΕΕ, ΞΕΕ, ΣΕΠΟΧ)
Χωρική οργάνωση των κύριων εθνικών πόλων και αξόνων ανάπτυξης, καθώς και των διεθνών και διαπεριφερειακών εισόδων-πυλών και συνδέσεων της χώρας (άρθρο 5)
Έγινε αναδιάταξη του κειμένου με μικρές συμπληρώσεις – διευκρινίσεις καθώς και αναμόρφωση του χάρτη. (ΣΕΠ, ΓΣΕΕ, ΤΕΕ, ΞΕΕ)
Χωρική διάρθρωση των στρατηγικής σημασίας δικτύων υποδομών και υπηρεσιών μεταφορών (άρθρο 6)
Αντιμετωπίστηκε εκτενέστερα το θέμα του νησιωτικού συμπλέγματος Νοτίου και Βορείου Αιγαίου (ΓΣΕΕ, ΙΝΤΕΝ SYNERGY, ΤΕΕ)
Έγιναν προσαρμογές σε ότι αφορά το ρόλο ορισμένων λιμένων (Καβάλα, Καλαμάτα, Κύμη, Ρόδο, Χανιά) και αερολιμενικών υποδομών (Χανιά).
Έγιναν προσαρμογές στις κατευθύνσεις χωροθέτησης ειδικών λιμένων (ΣΕΒ)
Δόθηκε μεγαλύτερη έμφαση στην επέκταση του σιδηροδρομικού δικτύου, λόγω του φιλικού του προς το περιβάλλον χαρακτήρα και παρά τις σημαντικές επιφυλάξεις που υπάρχουν για τη βιωσιμότητα του. (ΤΕΕ, ΓΣΕΕ, ΣΕΠΟΧ, ΙΝΤΕΝ SYNERGY).
Χωρική διάρθρωση, εξειδίκευση και συμπληρωματικότητα των παραγωγικών τομέων (άρθρο 7)
Έγιναν συμπληρώσεις και βελτιώσεις που αφορούν κυρίως:
- τον πρωτογενή τομέα - γεωργία, κτηνοτροφία, αλιεία (κυρίως ΠΑΣΕΓΕΣ)
- την δευτερογενή τομέα (ΓΕΩΤΕΕ, ΣΕΒ)
- τον τουρισμό (ΞΕΕ, ΓΣΕΕ)
Χωρική οργάνωση και ανάπτυξη του ορεινού, παράκτιου, νησιωτικού και αγροτικού χώρου, καθώς και των παραμεθόριων περιοχών (άρθρο 9)
Έγιναν συμπληρώσεις (ΓΣΕΕ, ΕΝΑΕ, ΕΚΒΥ, ΙΝΤΕΝ SYNERGY)
Διατήρηση, προστασία και ανάδειξη τού εθνικού φυσικού και πολιτιστικού πλούτου, διατήρηση και ανάδειξη της ποικιλομορφίας της υπαίθρου, καθώς και βιώσιμη διαχείριση των φυσικών πόρων (άρθρο 10)
Έγιναν συμπληρώσεις και βελτιώσεις (ΤΕΕ, ΓΣΕΕ, ΕΚΒΥ, Ακρτούρος, ΣΕΠΟΧ κ.ά.)
Γεωγραφική ανασυγκρότηση της χώρας (άρθρο 11)
Έγιναν αλλαγές ( ΕΝΑΕ, ΚΕΔΚΕ, Αρκτούρος)
Προϋποθέσεις - μηχανισμοί υλοποίησης
Έγιναν βελτιώσεις (Παρατηρήσεις είχαν κάνει: ΣΕΠΟΧ, ΤΕΕ, ΞΕΕ, ΚΕΔΚΕ κ.ά.)

Επαναλαμβάνω και πάλι ότι προσδοκούμε μία ουσιαστική συζήτηση στη Βουλή, χωρίς ακρότητες και φτηνούς λαϊκισμούς. Είμαστε έτοιμοι να ακούσουμε τους πάντες και να δεχθούμε κάθε καλόπιστη κριτική και εποικοδομητική πρόταση.
Όπως γνωρίζετε, ήδη βρίσκεται σε εξέλιξη η διαδικασία γνωμοδότησης του Εθνικού Συμβουλίου Χωροταξικού Σχεδιασμού και Αειφόρου Ανάπτυξης επί του Ειδικού Πλαισίου για τις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας και θα ακολουθήσει η ίδια διαδικασία και για τα Ειδικά Πλαίσια για την Βιομηχανία και τον Τουρισμό.
Επίσης, είναι έτοιμα τα Ειδικά Πλαίσια για τον Ορεινό κα τον Παράκτιο Χώρο και το επόμενο διάστημα θα δοθούν για διαβούλευση.
Συνεχίζουμε την μεγάλη προσπάθεια που ξεκινήσαμε πριν από τέσσερα χρόνια και σύντομα θα ολοκληρώσουμε μία από τις μεγαλύτερες μεταρρυθμιστικές πρωτοβουλίες των τελευταίων δεκαετιών.
Με τον ολοκληρωμένο χωροταξικό σχεδιασμό που προωθούμε η χώρα αποκτά νέες αναπτυξιακές προοπτικές και θωρακίζεται το φυσικό και πολιτιστικό μας περιβάλλον.

ΓΕΝΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΧΩΡΟΤΑΞΙΚΟΥ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΚΑΙ ΑΕΙΦΟΡΟΥ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ- ΣΧΕΔΙΟ ΝΟΜΟΥ ΑΠΡΙΛΙΟΣ 2008

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΧΩΡΟΤΑΞΙΑΣ
& ΔΗΜΟΣΙΩΝ ΕΡΓΩΝ


ΣΧΕΔΙΟ ΝΟΜΟΥ

Γενικού Πλαισίου Χωροταξικού Σχεδιασμού και Αειφόρου Ανάπτυξης.




ΑΘΗΝΑ 16 ΑΠΡΙΛΙΟΥ 2008
ΓΕΝΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ
ΧΩΡΟΤΑΞΙΚΟΥ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΚΑΙ ΑΕΙΦΟΡΟΥ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ

Η Επιτροπή Συντονισμού της Κυβερνητικής Πολιτικής στον τομέα του Χωροταξικού Σχεδιασμού και της Αειφόρου Ανάπτυξης

Ι. Έχοντας υπόψη:
Τις διατάξεις του ν. 2742/1999 «Χωροταξικός σχεδιασμός και αειφόρος ανάπτυξη και άλλες διατάξεις» (ΦΕΚ 207 Α’).
Το Εθνικό Στρατηγικό Πλαίσιο Αναφοράς 2007-2013 (ΥΠ.ΟΙ.Ο., Ιανουάριος 2007).
Το Εθνικό Στρατηγικό Σχέδιο Αγροτικής Ανάπτυξης 2007-2013.
Το Επικαιροποιημένο Πρόγραμμα Σταθερότητας και Ανάπτυξης 2006-2009 (ΥΠ.ΟΙ.Ο., Δεκέμβριος 2006).
Το Επιχειρησιακό Πρόγραμμα Αλιείας 2007-2013.
Το Εθνικό Πρόγραμμα Μεταρρυθμίσεων για την Ανάπτυξη και την Απασχόληση 2005-2008 (ΥΠ.ΟΙ.Ο., Οκτώβριος 2005).
Τη μελέτη εκπόνησης του Γενικού Πλαισίου Χωροταξικού Σχεδιασμού και Αειφόρου Ανάπτυξης.
Την εισήγηση της Διεύθυνσης Χωροταξίας του Υ.ΠΕ.ΧΩ.Δ.Ε. στην από 8.11.2007 Συνεδρία του Εθνικού Συμβουλίου Χωροταξικού Σχεδιασμού και Αειφόρου Ανάπτυξης.
Την υπ’ αρ. 1/13.12.2007 γνωμοδότηση του Εθνικού Συμβουλίου Χωροταξικού Σχεδιασμού και Αειφόρου Ανάπτυξης.

ΙΙ. Λαμβάνοντας υπόψη τις βασικές ευρωπαϊκές χωρικές διαπιστώσεις και κατευθύνσεις που περιλαμβάνονται στα ακόλουθα κείμενα:
«Σχέδιο Ανάπτυξης του Κοινοτικού Χώρου (Σ.Α.Κ.Χ.)», που υιοθετήθηκε την 11η Μαΐου 1999 στο (άτυπο) Συμβούλιο Υπουργών Χωροταξίας στο Πότσνταμ της Γερμανίας.
«Κατευθυντήριες Αρχές για τη Βιώσιμη Χωρική Ανάπτυξη της Ευρωπαϊκής ηπείρου», που εγκρίθηκαν στην 12η Σύνοδο των Υπουργών Χωροταξίας του Συμβουλίου της Ευρώπης (CEMAT) στις 7-8 Σεπτεμβρίου 2000 στο Ανόβερο της Γερμανίας.
Σύσταση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 30ης Μαΐου 2002, σχετικά με την εφαρμογή στην Ευρώπη της ολοκληρωμένης διαχείρισης των παράκτιων ζωνών (ΕΕ L 148 της 06.06.2002, σ. 24).
Ανακοίνωση προς το Εαρινό Ευρωπαϊκό Συμβούλιο «Συνεργασία για την οικονομική μεγέθυνση και την απασχόληση – Νέο ξεκίνημα για τη στρατηγική της Λισσαβόνας». COM (2005) 24 της 2.2.2005.
«Θεματική Στρατηγική για το Αστικό Περιβάλλον» COM (2005) 718 τελικό.
«Αναθεωρημένη Στρατηγική της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την Αειφόρο Ανάπτυξη», η οποία εγκρίθηκε από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο στις 15-16 Ιουνίου 2006.
Απόφαση 2006/702/ΕΚ του Συμβουλίου, της 6ης Οκτωβρίου 2006, για τις «Στρατηγικές κατευθυντήριες γραμμές της Κοινότητας για τη συνοχή» (Ε.Ε. L 291 της 21.10.2006, σ. 11).
Συμπεράσματα των μελετών του Ευρωπαϊκού Δικτύου Χωροταξικής Παρατήρησης (ESPON) και ειδικότερα : (α) του θεματικού προγράμματος «ESPON 3.3. Η χωρική διάσταση των διαδικασιών της Λισσαβόνας και του Γκέτεμποργκ» (Τελική έκθεση, Δεκ. 2006) και (β) του θεματικού προγράμματος «ESPON 3.2. Χωρικά Σενάρια σε συνάρτηση με το Σ.Α.Κ.Χ. και την Κοινοτική Πολιτική Συνοχής» (Τελική έκθεση, Οκτ. 2006).
«Εδαφική Ατζέντα της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Προς μία πιο ανταγωνιστική και βιώσιμη Ευρώπη με τις περιφερειακές της διαφορετικότητες» και «Χάρτα της Λειψίας για Βιώσιμες Ευρωπαϊκές πόλεις», που υιοθετήθηκαν στην (άτυπη) σύνοδο των Υπουργών για την Αστική Ανάπτυξη και την Εδαφική Συνοχή η οποία πραγματοποιήθηκε στη Λειψία της Γερμανίας, στις 24-25 Μαΐου 2007.

III. Εκτιμώντας ιδίως τα ακόλουθα σε ό,τι αφορά την Ελλάδα:
Α. Ως προς τον ευρύτερο χώρο στον οποίο εντάσσεται η Ελλάδα
1. Η Ελλάδα βρίσκεται σε μεγάλη απόσταση από τα μεγάλα οικονομικά κέντρα και τις αγορές της Κεντρικής και Βόρειας Ευρώπης. Με την προς ανατολάς διεύρυνση, όμως, της Ευρωπαϊκής Ένωσης, με την οποία η Ελλάδα έχει πλέον χερσαία σύνορα, ενισχύεται η γεωπολιτική θέση της χώρας.
2. Η γεωγραφική θέση της χώρας παρέχει πλεονεκτήματα συνεργασίας στους τομείς της οικονομίας, των μεταφορών, της ενέργειας κ.α. με τις χώρες της ευρύτερης περιοχής (Βαλκάνια, Παρευξείνιες χώρες - Ρωσία, Μέση Ανατολή). Παρά την ύπαρξη προβλημάτων και εντάσεων σε ορισμένες χώρες της περιοχής, οι γενικότερες εξελίξεις ευνοούν τις συνεργασίες και υπόσχονται ευνοϊκότερες συνθήκες στο μέλλον.
3. Η ένταξη της Βουλγαρίας και της Ρουμανίας στην Ε.Ε. και η προβλεπόμενη επέκταση των δράσεων της Ένωσης και σε άλλες χώρες της περιοχής βελτιώνουν ακόμη περισσότερο τις συνεργασίες της Ελλάδας με τις χώρες του αμέσου γεωγραφικού της περίγυρου.
4. Οι πολιτικές της Ε.Ε. για τη συνοχή, την ανάπτυξη και την απασχόληση, όπως εξυπηρετούνται σήμερα από τους τρεις στόχους των Διαρθρωτικών Ταμείων, την «Σύγκλιση», την «Περιφερειακή ανταγωνιστικότητα και απασχόληση» και την «Ευρωπαϊκή εδαφική συνεργασία», θέτουν νέες προκλήσεις στην αναπτυξιακή και, κατ’ επέκταση, και στη χωροταξική πολιτική της χώρας μας.
5. Η θέση της Ελλάδας σε σχέση με τους άξονες των διεθνών θαλασσίων μεταφορών σε συνδυασμό με τη μεγάλη ειδίκευσή της στη διεθνή ναυτιλία, της παρέχουν τη δυνατότητα να διαδραματίσει σημαντικό ρόλο ως διαμετακομιστικό κέντρο εμπορευματικών μεταφορών, ιδίως εν όψει του γεγονότος ότι το μεταφορικό έργο θα αυξάνει λόγω της παγκοσμιοποίησης και της ραγδαίας αύξησης των εξαγωγών των ασιατικών χωρών προς την Ευρώπη και αλλού. Η συνεχής αύξηση των διεθνών τουριστικών μετακινήσεων σε σταθερή βάση, το άνοιγμα νέων τουριστικών αγορών στην Ασία με μεγάλα πληθυσμιακά μεγέθη και η πύκνωση των διεθνών μεταφορών, συνθέτουν ένα ευνοϊκό πλαίσιο για τη δυναμική ανάπτυξη του ελληνικού τουριστικού τομέα. Για όλα τα παραπάνω, προϋπόθεση είναι η δημιουργία στη χώρα μας των αναγκαίων υποδομών σε λιμάνια, αεροδρόμια και μεγάλους οδικούς άξονες
Β. Ως προς τη φυσιογνωμία της χώρας, τα συγκριτικά πλεονεκτήματα και τις αδυναμίες της:
Β1. Δημογραφία και απασχόληση
1. H δημογραφική στασιμότητα των τελευταίων ετών, παρά τη συνεχιζόμενη μεταναστευτική εισροή, έχει οδηγήσει στη γήρανση του πληθυσμού, η οποία είναι εντονότερη σε περιοχές που παρουσιάζουν εσωτερική μετανάστευση και χαμηλά ποσοστά γεννητικότητας. Το γεγονός αυτό δημιουργεί έντονα προβλήματα στην απασχόληση και στην αναπτυξιακή πορεία της χώρας, στο σύστημα της κοινωνικής ασφάλισης καθώς και στα συστήματα υγείας και κοινωνικής προστασίας. Τα προβλήματα αυτά είναι οξύτερα σε περιφέρειες με υψηλά ποσοστά πληθυσμού μεγάλων ηλικιών.
2. Η ανεργία -ιδιαίτερα στις νέες ηλικίες- παραμένει υψηλή, παρά την πρόσφατη σημαντική μείωση. Συνδυάζεται όμως και με την αναντιστοιχία της προσφοράς και της ζήτησης στην αγορά εργασίας για συγκεκριμένες ασχολίες. Το 80% των ανέργων βρίσκεται στις αστικές περιοχές, κυρίως στις Περιφέρειες της Αττικής και της Κεντρικής Μακεδονίας, όπου σημειώνονται και τα υψηλότερα ποσοστά ανεργίας των νέων.
Το γεγονός αυτό οξύνει τα κοινωνικά προβλήματα από την αυξανόμενη διόγκωση των αστικών κέντρων και αυξάνει την πίεση στις αστικές υποδομές, στις υποδομές υγείας και κοινωνικής προστασίας και στο ευρύτερο αστικό περιβάλλον.
3. Η επιδιωκόμενη μείωση της ανεργίας, η απορρόφηση του εργατικού δυναμικού που εγκαταλείπει τη γεωργία (περίπου 100.000 μέχρι το 2020) και η εξασφάλιση απασχόλησης σε όσους ζητούν εργασία για πρώτη φορά, απαιτούν τη δημιουργία 500.000-600.000 νέων θέσεων απασχόλησης μέχρι το 2020. Είναι χρέος της οικονομικής και της χωροταξικής πολιτικής να συμβάλουν στη δημιουργία των θέσεων αυτών, κατά τρόπο που να εξασφαλίζει την ορθολογικότερη κατανομή τους κατά οικονομική δραστηριότητα και περιοχή, ώστε να επιτευχθούν οι στόχοι της ισόρροπης ανάπτυξης και της προστασίας του περιβάλλοντος.
Β2. Οικονομική και περιφερειακή ανάπτυξη
1. Διαπιστώνεται σταδιακή βελτίωση όλων σχεδόν των οικονομικών δεικτών και στοιχείων (ΑΕΠ, δημόσιο χρέος, ανταγωνιστικότητα, επιχειρηματικότητα, ξένες άμεσες επενδύσεις κ.ά.), τα οποία συνθέτουν την οικονομική ταυτότητα της χώρας. Σημαντική για την οικονομική ανάπτυξη αποδεικνύεται η ενεργοποίηση της ιδιωτικής πρωτοβουλίας.
2. Οι αλλαγές στη διάρθρωση της οικονομίας συνεχίζονται, με την περαιτέρω μείωση της συμβολής της γεωργίας στο ΑΕΠ και στην απασχόληση. Η μείωση αυτή μπορεί να ερμηνευθεί, πάντως, ως ένδειξη ανάπτυξης του συνόλου της οικονομίας παρά ως αδυναμία του πρωτογενούς τομέα, γεγονός που επιβεβαιώνεται και από τη σημαντική συμβολή της γεωργίας στην περιφερειακή ανάπτυξη. Υπογραμμίζεται εξάλλου ότι η γεωργία συμβάλλει καθοριστικά, ως κύρια ή δευτερεύουσα πηγή, στο εισόδημα σημαντικού αριθμού νοικοκυριών της χώρας.
3. Η συμμετοχή του δευτερογενούς τομέα στο ΑΕΠ μένει περίπου αμετάβλητη, παρά τη μείωση σε πολλούς κλάδους της μεταποίησης. Αντίθετα, ο ρόλος του τριτογενούς τομέα αυξάνει συνεχώς αφού σήμερα συμμετέχει κατά 82% στο ΑΕΠ, με τάση περαιτέρω αύξησης. Στην εξέλιξη αυτή έχει συμβάλει καθοριστικά η ανάπτυξη του τουρισμού, των μεταφορών, των χρηματοοικονομικών υπηρεσιών κ.α. Πρόβλημα συνιστά η παραοικονομία και η διόγκωση του δημόσιου τομέα που υποκρύπτει υποαπασχόληση και κρυμμένη ανεργία.
4. Παρά τη γενική βελτίωση του επιπέδου ανάπτυξης στη χώρα, εξακολουθούν να υπάρχουν διαπεριφερειακές και ενδοπεριφερειακές διαφορές στο επίπεδο του εισοδήματος και της ευημερίας, όπως άλλωστε συμβαίνει στις περισσότερες χώρες της Ε.Ε. Σημαντική βελτίωση παρατηρήθηκε στις περιφέρειες με αξιόλογη τουριστική ανάπτυξη (Κρήτη, Νησιά Αιγαίου, Νησιά Ιονίου κ.α.), ενώ συγκριτικά μειονεκτούν περιφέρειες όπως η Ήπειρος, η Δυτική Μακεδονία και η Θράκη. Το γεγονός της διάθεσης του 80% των πόρων του Εθνικού Στρατηγικού Πλαισίου Αναφοράς 2007-2013 στην περιφέρεια θέτει νέες προοπτικές στην πολιτική για την περιφερειακή ανάπτυξη και τη χωροταξία.
5. Οι περισσότερες από τις Περιφέρειες υστερούν σε επιχειρηματικότητα και οι σημαντικότεροι λόγοι είναι :
- το μικρό μέγεθος των επιχειρήσεων και η περιορισμένη ικανότητα καινοτομίας,
- οι διοικητικές δυσχέρειες,
- η έλλειψη υποδομών και
- η τροφοδότηση σημαντικού μέρους της ανάπτυξής τους με δράσεις που κατευθύνονται από επιχειρήσεις που εδρεύουν στο κέντρο.
Οι λόγοι αυτοί έχουν ως αποτέλεσμα τη συγκέντρωση επιχειρήσεων σε ορισμένες περιφέρειες και πόλεις, προσδιορίζοντας και την αναπτυξιακή πορεία των υπολοίπων.
6. Οι πολιτικές για την περιφερειακή ανάπτυξη και τη χωροταξία, για να είναι αποτελεσματικές, πρέπει να λαμβάνουν υπόψη τους τα διαφορετικά διαρθρωτικά προβλήματα των περιφερειών και τις πιθανές μεταβολές στο μέλλον. Για το λόγο αυτό η χωροταξία και η περιφερειακή πολιτική πρέπει να διαθέτουν ευελιξία και προσαρμοστικότητα στις νέες συνθήκες. Τέτοια διαρθρωτικά προβλήματα είναι έντονα σε περιφέρειες που απώλεσαν ή θα απωλέσουν σημαντικούς κλάδους παραγωγής, λόγω μειωμένης ανταγωνιστικότητας, όπως η κλωστοϋφαντουργία, η παραγωγή ενδυμάτων, η καλλιέργεια και η επεξεργασία βάμβακος, καπνού και ζαχαρότευτλων στη Θεσσαλία, τη Μακεδονία και τη Θράκη κ.α.
Β3. Περιβάλλον και Φυσικοί Πόροι
1. Η Ελλάδα βρίσκεται σε προνομιούχο θέση σε σχέση με άλλες ευρωπαϊκές χώρες, λόγω της ποικιλομορφίας και της αισθητικής των τοπίων, της μεγάλης ποικιλίας βιοτόπων, της σχετικά καλής κατάστασης των φυσικών της πόρων (νερό, έδαφος, υπέδαφος), καθώς και του πλούτου και της έκτασης της πολιτιστικής της κληρονομιάς. Η ποιότητα περιβάλλοντος είναι εν γένει καλή σε επίπεδο χώρας, ενώ τα περιβαλλοντικά προβλήματα που παρατηρούνται, λόγω ιδίως μη συμβατών χρήσεων γης, είναι συνήθως εστιασμένα τοπικά.
2. Ειδικότερα, η Ελλάδα διαθέτει μεγάλο ποσοστό βιολογικής ποικιλότητας (5.500 είδη χλωρίδας, 436 είδη ορνιθοπανίδας και 116 είδη θηλαστικών). Ωστόσο, παρατηρείται μείωση της φυσικής βλάστησης στις παράκτιες περιοχές, ενώ υπάρχουν ακόμη ελλείψεις στη διαχείριση των προστατευόμενων περιοχών και του δικτύου Natura 2000. Όμως, οι συνθήκες αυτές συνεχώς βελτιώνονται και θα βελτιωθούν περαιτέρω με ταχύτερους ρυθμούς και με τη διάθεση σημαντικών πόρων κατά την προγραμματική περίοδο 2007 - 2013.
3. Επίσης, παρατηρείται μείωση των δασών και των δασικών εκτάσεων της ελληνικής επικράτειας, κυρίως, λόγω των δασικών πυρκαγιών (βασικό χαρακτηριστικό των μεσογειακών οικοσυστημάτων) και, δευτερευόντως, λόγω των καταπατήσεων, οι οποίες έπονται πολλές φορές των δασικών πυρκαγιών, ιδίως στις παράκτιες ζώνες.
4. Η ανεπαρκής διαχείριση των υδατικών πόρων, επιφανειακών και υπόγειων, οδηγεί στη μείωση ή στην υποβάθμιση των υδάτινων αποθεμάτων.
5. Οι εντατικές καλλιέργειες και η αλόγιστη χρήση λιπασμάτων και φυτοφαρμάκων συμβάλλουν στην υποβάθμιση των εδαφών.
6. Η υπεραλίευση και η παράνομη αλιεία συμβάλλουν στη μείωση των ιχθυοαποθεμάτων.
7. Η, συχνά άναρχη, αστικοποίηση μειώνει τους ελεύθερους χώρους, κυρίως των μεγάλων αστικών κέντρων, υποβαθμίζει τον φυσικό και πολιτιστικό πλούτο της χώρας και καθιστά δυσκολότερη τη διαχείριση των αποβλήτων.
8. Η ανταπόκριση της Ελλάδας στις διεθνείς περιβαλλοντικές προκλήσεις δεν υπήρξε ομοιόμορφη. Θετική επίδραση αναμένεται να έχει η εφαρμογή της νομοθεσίας για την ολοκληρωμένη διαχείριση των υδατικών πόρων. Επίσης, σε ό,τι αφορά την ‘τρύπα του όζοντος’, η Ελλάδα φαίνεται να τηρεί τους Κοινοτικούς Κανονισμούς που στοχεύουν στη μείωση των εκπομπών χλωροφθορανθράκων (HFC’s).
9. Στον τομέα των κλιματικών αλλαγών εκτιμάται ότι η χώρα μας θα ανταποκριθεί στις υποχρεώσεις της που απορρέουν από το Πρωτόκολλο του Κιότο και τις αποφάσεις της Ευρωπαϊκής Ένωσης για τη μείωση των εκπομπών αερίων που συμβάλλουν στο φαινόμενο του θερμοκηπίου. Προβλέπεται μία δέσμη μέτρων που περιλαμβάνει, μεταξύ άλλων, μέτρα για την αύξηση της ενέργειας από Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας και τον περιορισμό των εκπομπών των μεγαλύτερων βιομηχανιών, την εφαρμογή βέλτιστων διαθέσιμων τεχνικών στη βιομηχανία, τη βελτίωση της ενεργειακής απόδοσης των κτιρίων, την επέκταση της χρήσης φυσικού αερίου κ.ά.
Γ. Ως προς τις διεθνείς και διαπεριφερειακές εισόδους-πύλες και συνδέσεις της χώρας και τη χωρική οργάνωση των κύριων εθνικών πόλων και αξόνων ανάπτυξης
Γ1. Ως προς τις διεθνείς και διαπεριφερειακές εισόδους-πύλες και συνδέσεις της χώρας
Η Ελλάδα, λόγω της θέσης της στην άκρη της Βαλκανικής χερσονήσου και της Ανατολικής Μεσογείου, μπορεί να επιτελέσει σημαντικό ρόλο στις διεθνείς μεταφορές, στις συγκοινωνίες και τις επικοινωνίες υπό την προϋπόθεση ότι θα αξιοποιήσει επαρκώς:
1. Τις προοπτικές που παρέχουν οι διεθνείς άξονες και οι πόλοι ανάπτυξης της ευρύτερης περιοχής.
2. Τις σύγχρονες δυνατότητες που προσφέρουν οι θαλάσσιες μεταφορές και οι χερσαίοι διάδρομοι επικοινωνίας για την ενδυνάμωση των σχέσεών της με τους βόρειους και ανατολικούς της γείτονες, στη Βαλκανική, στον Εύξεινο Πόντο και την Ανατολική Μεσόγειο. Η ολοκλήρωση της Εγνατίας οδού και των καθέτων προς αυτήν αξόνων, που ήδη κατασκευάζονται, θα εξυπηρετήσουν πολλαπλώς τους στόχους αυτούς σε συνδυασμό με τις ακτοπλοϊκές συνδέσεις της ηπειρωτικής χώρας με τα νησιά ως θαλάσσιες επεκτάσεις των ανωτέρω οδικών αξόνων της ηπειρωτικής χώρας.
3. Την κομβική θέση της χώρας στις θαλάσσιες μεταφορές, που προωθείται: α) με την ανάπτυξη λειτουργιών μεταφόρτωσης στους θαλάσσιους διαδρόμους που διατρέχουν κατά μήκος τη Μεσόγειο, τον Εύξεινο Πόντο και την Ερυθρά θάλασσα και β) με τις διεθνείς συνδυασμένες μεταφορές –διαμέσου κυρίως των λιμανιών του Πειραιά και της Θεσσαλονίκης– που αποτελούν, ήδη σήμερα, πραγματικότητα με σημαντικές προοπτικές μελλοντικής ενίσχυσης.
4. Το γεωγραφικό πλεονέκτημα γειτνίασής της με τους διεθνείς αεροδιάδρομους διασύνδεσης της Δυτικής Ευρώπης με την Ανατολική και Νότια Αφρική, τη Μέση Ανατολή, τη Νότια και Νοτιανατολική Ασία, καθώς και την Ωκεανία. Τον ρόλο αυτό μπορεί να εξυπηρετήσει, υπό προϋποθέσεις και ρυθμιστικές παρεμβάσεις, το αεροδρόμιο «Ελευθέριος Βενιζέλος» στην Αθήνα, το αεροδρόμιο «Μακεδονία» στη Θεσσαλονίκη και το αεροδρόμιο του Ηρακλείου, με την κατασκευή νέου διεθνούς αερολιμένα σε συνδυασμό με τον αερολιμένα των Χανίων.
5. Τις ευκαιρίες που αναδύονται για την ανάπτυξη της χώρας μέσα από τη ολοκλήρωση των μεγάλων έργων υποδομής που έχουν προγραμματισθεί ή κατασκευάζονται.
Γ2. Ως προς τη χωρική οργάνωση των κύριων εθνικών πόλων και αξόνων ανάπτυξης.
1. Διαπιστώνεται ότι κύριοι εθνικοί πόλοι ανάπτυξης παραμένουν τα μητροπολιτικά συγκροτήματα της Αθήνας και Θεσσαλονίκης, καθώς αποτελούν τα βασικά διοικητικά κέντρα της χώρας, ενώ ταυτόχρονα διαθέτουν ιδιαίτερα σημαντικές υποδομές που ενισχύουν τη θέση τους ως τόπων προσέλκυσης κάθε είδους επενδύσεων (λιμένες Πειραιά και Θεσσαλονίκης, αεροδρόμια «Ελευθέριος Βενιζέλος» και «Μακεδονία», μεγάλοι οδικοί άξονες, σιδηροδρομικό δίκτυο, δίκτυα επικοινωνιών και ενέργειας κλπ).
2. Εκτιμάται ότι ο ρόλος των δύο μητροπολητικών πόλων θα ισχυροποιηθεί περαιτέρω. Ωστόσο, η σχετική σπουδαιότητα τους θα μειούται όσο θα αυξάνει η ελκυστικότητα των κύριων εθνικών πόλων ανάπτυξης (Πάτρα, δίπολο Λάρισα-Βόλος, Ηράκλειο, Ιωάννινα, δίπολο Κομοτηνή-Αλεξανδρούπολη), με την προώθηση κατάλληλων παρεμβάσεων και, κυρίως με τη βελτίωση της προσπελασιμότητας του εθνικού χώρου στο σύνολο του.
3. Διαπιστώνεται ότι ο ΠΑΘΕ εξακολουθεί να αποτελεί τον κύριο άξονα ανάπτυξης της χώρας, με ενισχυμένο το τμήμα Αθήνα-Θεσσαλονίκη και αρκετά αδύναμα ακόμη τα δύο άκρα.
4. Διαπιστώνεται ότι το λιμάνι του Πειραιά είναι ήδη ενταγμένο στους διεθνείς θαλάσσιους άξονες (Ανατολική-Δυτική Μεσόγειος, Εύξεινος Πόντος, Αδριατική). Αντίστοιχα, το λιμάνι της Θεσσαλονίκης διαθέτει προοπτικές περαιτέρω ισχυροποίησης, με την ολοκλήρωση των πανευρωπαϊκών οδικών αξόνων προς τη Δυτική και την Κεντρική Ευρώπη (μέσω Σκοπίων, Σόφιας, Βελιγραδίου).
5. Συμπληρωματικές διεθνείς εισόδους-πύλες αποτελούν τα ειδικά, σχετιζόμενα τον τουρισμό, αεροδρόμια (Κέρκυρας, Ρόδου, Ηρακλείου σε συνδυασμό με αυτό της Σούδας και Κω) και λιμάνια (Πάτρας και δευτερευόντως Ηγουμενίτσας), καθώς και η πύλη της Κακαβιάς εξαιτίας του ισχυρού μεταναστευτικού ρεύματος από την Αλβανία. Αναμένεται ότι θα αναβαθμιστεί ο ρόλος του λιμανιού της Πάτρας με την κατασκευή του αυτοκινητοδρόμου Κορίνθου - Πατρών - Πύργου και της Ιονίας οδού, καθώς και με την ολοκλήρωση των έργων ταχείας σιδηροδρομικής σύνδεσης στο δυτικό άκρο του ΠΑΘΕ (Κόρινθος-Πάτρα).
Αντίστοιχες προοπτικές δημιουργούνται στο βόρειο/ανατολικό άκρο του ΠΑΘΕ, με την ολοκλήρωση της Εγνατίας οδού και των καθέτων αξόνων της, την κατασκευή του αγωγού πετρελαίου Μπουργκάς - Αλεξανδρούπολη και την συνακόλουθη αναβάθμιση του λιμανιού της Αλεξανδρούπολης σε νέο εθνικό πόλο και διεθνή πύλη (απόληξη σημαντικού χερσαίου άξονα από τον Εύξεινο Πόντο και διεθνή πύλη εισόδου από τον θαλάσσιο άξονα από και προς τη Βόρεια Αφρική και την Ερυθρά θάλασσα, καθώς και την Ανατολική Μεσόγειο).
Εκτιμάται ότι η διεθνής πύλη του Προμαχώνα ισχυροποιείται με την ένταξη στην Ε.Ε. της Βουλγαρίας και της Ρουμανίας και τις προοπτικές ολοκλήρωσης των πανευρωπαϊκών δικτύων. Με την ολοκλήρωση της Εγνατίας οδού και της Ε65, αναμένεται να ενισχυθεί ο ρόλος της Ηγουμενίτσας, παρά τις διαφαινόμενες πιέσεις σε διεθνές, κυρίως, επίπεδο (συνδέσεις Κωνσταντινούπολης-Αδριατικής και Κεντρικής Ευρώπης) αλλά και σε εθνικό επίπεδο (Πάτρα). Η ομαλοποίηση των σχέσεων με την Τουρκία θα δημιουργούσε τις προϋποθέσεις για την αναβάθμιση της λειτουργίας των Κήπων ως πύλης εισόδου. Τέλος, αναμένεται η λειτουργία έως το 2021 και της πύλης εισόδου/εξόδου στην Ιεροπηγή προς Δυρράχιο.
Η ιδιαίτερη γεωμορφολογία της χώρας θέτει αναπτυξιακούς περιορισμούς (φραγμούς και ασυνέχειες στην κατανομή των δραστηριοτήτων στο χώρο). Ταυτόχρονα, όμως, αποτελεί και τον καθοριστικό παράγοντα για το, εξαιρετικής ποιότητας, φυσικό και πολιτιστικό περιβάλλον της. Η ανάδειξή του, με τη χρήση κατάλληλων αναπτυξιακών πολιτικών και, κυρίως, με τη δημιουργία της απαραίτητης υποδομής, μπορεί να αποτελέσει το συγκριτικό πλεονέκτημα της αναπτυξιακής πορείας της Χώρας.
Δ. Ως προς τη χωρική διάρθρωση των στρατηγικής σημασίας δικτύων υποδομών και μεταφορών διαπιστώνονται κατά τομέα τα εξής:
1. Ενέργεια
(α) H ηλεκτρική ενέργεια παράγεται κυρίως στα βόρεια και δυτικά διαμερίσματα της χώρας, ενώ καταναλώνεται ιδίως στα ανατολικά και στα νότια. Κριτήριο χωροθέτησης των δικτύων παραγωγής και διανομής της ηλεκτρικής ενέργειας αποτελούν οι πηγές ενέργειας του ελλαδικού χώρου.
(β) Τα στρατηγικής σημασίας δίκτυα διανομής της ηλεκτρικής ενέργειας είναι διασυνδεδεμένα με τα δίκτυα των γειτονικών χωρών και χωροθετούνται κυρίως στον άξονα ανάπτυξης Βορρά-Νότου, με γνώμονα την εξυπηρέτηση του πληθυσμού των μεγάλων αστικών κέντρων και των περί αυτά εγκατεστημένων δραστηριοτήτων.
(γ) Το νησιωτικό σύστημα δεν είναι ουσιαστικά διασυνδεδεμένο και εξυπηρετείται κυρίως από αυτόνομα δίκτυα.
(δ) Το δίκτυο μεταφοράς φυσικού αερίου από τη Ρωσία ακολουθεί επίσης τον άξονα ανάπτυξης, στο νότιο άκρο του οποίου (Ρεβυθούσα) υπάρχει σταθμός αποθήκευσης υγροποιημένου φυσικού αερίου που μεταφέρεται δια θαλάσσης.
(ε) Οι σταθμοί φόρτωσης πετρελαίου και τα διυλιστήρια βρίσκονται στις ευρύτερες περιφέρειες των δύο μητροπολιτικών κέντρων.
(στ) Tο 2006 οι Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας κάλυψαν μόλις το 11,5% της συνολικής παραγωγής ηλεκτρισμού στην Ελλάδα, με το 9.71% από Υ-Η μονάδες 1,5% από αιολική ενέργεια και 0,23% από βιοαέριο.
Εκτιμάται ότι στο άμεσο μέλλον, θα υπάρξει ουσιαστική αύξηση της διείσδυσης των Α.Π.Ε. στην παραγωγή ενέργειας, ιδίως με την ανάπτυξη αιολικής ενέργειας.
2. Τηλεπικοινωνίες
(α) Διαπιστώνεται ότι στο χώρο των τηλεπικοινωνιών έχουν πραγματοποιηθεί σημαντικές επενδύσεις σε συγκεκριμένες περιοχές της χώρας (όπως στις Ολυμπιακές πόλεις), ενώ, παράλληλα, στον σχετικό τομέα των υπηρεσιών προστιθέμενης αξίας (μεταφορά δεδομένων, παροχή πρόσβασης στο διαδίκτυο κ.α.) λειτουργούν ήδη πολλές νέες επιχειρήσεις, που είναι κυρίως εγκατεστημένες στα δύο μητροπολιτικά και στα λοιπά αστικά κέντρα της χώρας.
(β) Περιορισμένη παραμένει η συμμετοχή των απομονωμένων περιοχών (νησιωτικός και ορεινός χώρος) και εν γένει της χώρας στα διακρατικά ευρυζωνικά δίκτυα.
(γ) Η σύγκλιση της Ελλάδας με την Ευρωπαϊκή Ένωση σε ό,τι αφορά τη χρήση και την αφομοίωση νέων τεχνολογιών δεν έχει τον επιθυμητό ρυθμό, ενώ διατηρούνται οι αποκλίσεις μεταξύ αστικών και αγροτικών περιοχών.
3. Μεταφορές
(α) Στο πεδίο των μεταφορών, έχουν προωθηθεί οδικές υποδομές στρατηγικής σημασίας (Εγνατία, ΠΑΘΕ, Ιόνια οδός, Ε 65, άξονας Κόρινθος-Καλαμάτα, ΒΟ.Α.Κ., κλπ.) και βελτιωτικά έργα στη σιδηροδρομική υποδομή.
(β) Προβλήματα προσβασιμότητας και προσπελασιμότητας εξακολουθούν και υφίστανται σε αρκετές περιοχές της χώρας, κυρίως όμως στον ορεινό και στο νησιωτικό χώρο.
(γ) Διαπιστώνεται ότι η έως σήμερα πρακτική στον τομέα μεταφορών έχει οδηγήσει στη συστηματική ενίσχυση της εξυπηρέτησης των περιοχών περί τον Π.Α.Θ.Ε. - ιδιαιτέρως δε των δύο μητροπολιτικών κέντρων Αθήνας και Θεσσαλονίκης - με τις οδικές υποδομές να βρίσκονται σε πρόωρο κορεσμό και πολλαπλά προβλήματα να παρατηρούνται στους τομείς της ασφάλειας.
(δ) Διαπιστώνεται πως ο κλάδος της ναυτιλίας αποτελεί έναν από τους βασικότερους κλάδους της ελληνικής οικονομίας, εξυπηρετώντας τις μεταφορές εμπορευμάτων και επιβατών τόσο εντός, όσο και εκτός, χωρικών υδάτων. Ωστόσο, ο κλάδος παρουσιάζει αδυναμίες οι οποίες εντοπίζονται κυρίως στην εσωτερική ακτοπλοΐα και στην ποιότητα των λιμενικών υπηρεσιών.
(ε) Διαπιστώνεται ότι η σημασία του σιδηροδρόμου στις μεταφορές είναι εξαιρετικά περιορισμένη, κυρίως διότι δεν έχει αποκτήσει διεθνή ρόλο και εστιάζεται στην εγχώρια μεταφορά προσώπων.
(στ) Επισημαίνεται, επίσης, ότι η χώρα, λόγω γεωμορφολογικών συνθηκών, διαθέτει δυσανάλογα μεγάλο αριθμό αεροδρομίων, σε σχέση με την έκταση και τον πληθυσμό της.
(ζ) Ειδικότερα, έως το τέλος της 15ετούς προγραμματικής περιόδου του παρόντος πλαισίου, εκτιμάται ότι ο κλάδος των μεταφορών και των συγκοινωνιών θα εξυπηρετεί, με αυξημένη ποιότητα, ταχύτητα και μειωμένο κόστος, πολλαπλάσια από σήμερα μεταφορικά βάρη. Το σύνολο του κλάδου προβλέπεται να λειτουργήσει σε πιο ανταγωνιστικό και διεθνοποιημένο περιβάλλον και να διαδραματίσει κομβικό ρόλο για τις μεταφορές όλων των Βαλκανίων και της νοτιοανατολικής Ευρώπης γενικότερα. Η προώθηση πολιτικών συνδυασμένων συστημάτων μεταφορών και δημοσίων συγκοινωνιών θα καταστήσει ανταγωνιστικότερη την ελληνική οικονομία και θα βελτιώσει την ποιότητα των υπηρεσιών μεταφορών.
Ε. Ως προς τη χωρική διάρθρωση, εξειδίκευση και συμπληρωματικότητα των παραγωγικών τομέων και τη σχέση τους με το περιβάλλον:
1. Η γεωργία αποτελεί δραστηριότητα η οποία συμβάλλει στην ανάπτυξη των αγροτικών περιοχών (θέσεις εργασίας), στην παραγωγή ασφαλών γεωργικών προϊόντων και τροφίμων και στη διατήρηση της φυσιογνωμίας της υπαίθρου και του κοινωνικού ιστού. Παράλληλα, συντελεί στη δημιουργία ποικίλων ημιφυσικών οικοτόπων και τοπίων τα οποία, πέραν της αισθητικής αξίας, συνιστούν ενδιαιτήματα για την πλούσια πανίδα και χλωρίδα της χώρας μας. Όμως, η αλόγιστη χρήση λιπασμάτων και παρασιτοκτόνων, καθώς και οι αδόκιμες πρακτικές άρδευσης και, ενίοτε, η ακατάλληλη χρήση της γεωργικής γης, τραυματίζουν την περιβαλλοντική κληρονομιά και υποβαθμίζουν την βιοποικιλότητα.
2. Το μεγαλύτερο μέρος της γεωργικής παραγωγής της χώρας παράγεται στις, περιορισμένης έκτασης, πεδινές, γόνιμες και αρδευόμενες περιοχές, όπου ασκείται εντατική γεωργική δραστηριότητα. Η δραστηριότητα αυτή χαρακτηρίζεται από αυξημένες εισροές και υψηλή κατά κανόνα παραγωγικότητα, αν και συχνά προκαλεί δυσμενείς επιπτώσεις στο περιβάλλον λόγω της εντατικής χρήσης των φυσικών πόρων, ιδιαίτερα στον περιαστικό χώρο. Αντίστοιχα, ένα σημαντικό μέρος των κτηνοτροφικών δραστηριοτήτων ασκείται στις ημιορεινές, ορεινές, μειονεκτικές και νησιωτικές περιοχές της χώρας, κυρίως με τις εκτροφές αιγοπροβατοτροφίας και με ένα μικρότερο αριθμό εκτροφών βοοτροφίας. Ωστόσο, η αδυναμία οργανικής σύνδεσης των εκτροφών αυτών με τους βοσκοτόπους, καθώς και οι ελλείψεις σε υποδομές πρόσβασης, υδροδότησης και ηλεκτροδότησης, συνιστούν ένα από τα σημαντικότερα προβλήματα του κλάδου.
3. Εκτιμάται ότι, στο μέλλον, η αλλαγή του τρόπου χορήγησης των ενισχύσεων –σύμφωνα με τους στόχους της ενδιάμεσης μεταρρύθμισης της ΚΑΠ– θα οδηγήσει σε μία ανταγωνιστική γεωργία προσανατολισμένη περισσότερο στην αγορά, ενώ θα εγκαταλειφθούν κλάδοι παραγωγής τα οικονομικά αποτελέσματα των οποίων στηρίζονταν κυρίως στην οικονομική ενίσχυση. Ωστόσο, οι επιπτώσεις της ΚΑΠ επηρεάζουν με διαφορετικό τρόπο τις πεδινές, γόνιμες, αρδευόμενες περιοχές –που ενσωματώνουν και αξιοποιούν εύκολα την τεχνολογία και θα εξακολουθούν να χαρακτηρίζονται δυναμικές– και τις ορεινές και νησιωτικές περιοχές με περιορισμένους φυσικούς πόρους, όπου η συνέχιση της λειτουργίας των οικογενειακών γεωργικών και κτηνοτροφικών εκμεταλλεύσεων έχει σημαντική συμβολή στη διατήρηση του παραγωγικού και κοινωνικού ιστού της υπαίθρου.
4. Διαπιστώνεται ότι το 50% των εκτάσεων της χώρας δεν μπορεί να αξιοποιηθεί ή χρησιμοποιείται ελάχιστα (βραχώδη βουνά, θαμνότοποι, πτωχά βοσκοτόπια, άγονες εκτάσεις).
5. Όσον αφορά ειδικότερα την παραγωγικότητα των δ�