Για μια διαχείριση του προβλήματος στα πλαίσια της ισχύουσας νομοθεσίας και των συνταγματικών αρχών .
Του Αθ.Ζούλια, Δρ. αρχιτέκτονα - πολεοδόμου
Στα πλαίσια των πολύκροτων και αέναων συζητήσεων την περίοδο αυτή για το θέμα της «τακτοποίησης» του προβλήματος των ημιυπαιθρίων χώρων (ΗΥ) σε συνδυασμό με την συμβολή τους στην επίλυση της δομικής οικονομικής κρίσης της Ελλάδας , θα προσπαθήσω να διατυπώσω κάποιες επισημάνσεις με βάση την ισχύουσα πολεοδομική νομοθεσία και στα πλαίσια των συνταγματικών αρχών της χώρας μας.
Αν ξεκινήσουμε από το άρθρο 2 του Ν.1577 (ΦΕΚ 210/Α/85), όπως ισχύει σήμερα θα βρούμε τον ορισμό του ΗΥ σαν τον « … στεγασμένο χώρο του κτιρίου, του οποίου η μία τουλάχιστον πλευρά είναι ανοικτή προς τον κοινόχρηστο χώρο ή τους ακάλυπτους χώρους του οικοπέδου ……..και οι υπόλοιπες πλευρές του ορίζονται από τοίχους ή κατακόρυφα φέροντα ή μη στοιχεία και χρησιμοποιείται για την μετακίνηση ή προσωρινή παραμονή ανθρώπων».
Η συνήθης «αυθαιρεσία» στην περίπτωση αυτών των χώρων είναι το κλείσιμο της ανοικτής πλευράς και η αλλαγή χρήσης του σε χώρο μόνιμης παραμονής των ανθρώπων.
Το ΥΠΕΧΩΔΕ με βάση τα στοιχεία του μας πληροφορεί ότι ξεπερνούν το ένα εκατομμύριο οι κλειστοί Ημιυπαίθριοι χώροι και έχει ανακοινώσει την πρόθεσή του να τακτοποιήσει το θέμα αυτό συνδυάζοντάς το με φοροεισπρακτικά μέτρα που θα λύσουν (!) το οικονομικό πρόβλημα της Ελλάδας στα πλαίσια της παγκόσμιας οικονομικής κρίσης. Οι περισσότεροι δείχνουν να αποδέχονται την διαδικασία αυτή, ενώ κάποιες φωνές υποστηρίζουν ότι δεν είναι δυνατή η οικονομική τακτοποίηση χωρίς την πολεοδομική τακτοποίηση και το πρόβλημα διαιωνίζεται με αέναες συζητήσεις. Στα πλαίσια αυτών των συζητήσεων καταθέτω κάποιες σκέψεις μου για την επίλυση αυτού του προβλήματος στα πλαίσια της ισχύουσας νομοθεσίας και των συνταγματικών αρχών.
Α. Στο άρθρο 7 του Ν. 1577/85 (ΓΟΚ) και στην παράγραφο (ιστ), καθορίζεται ότι σε περίπτωση κατασκευής κτιρίων ,με εξωτερικές τοιχοποιίες από λιθοδομή με πάχος πλέον ή ίσον των 0,50 εκ. η επιφάνεια του τοίχου ΔΕΝ μετρά στον ΣΔ. Παρόμοιες απαλλαγές ισχύουν και στις παραγράφους (ιγ) και (ιδ) για θέματα θερμομόνωσης και τοποθέτησης παθητικών ηλιακών συστημάτων.
Όλες αυτές οι πολύ σωστές απαλλαγές που ισχύουν και συμβάλλουν στην βελτίωση της ποιότητας των κτιρίων πρόκειται και πρέπει να επεκταθούν και για την κατασκευή αρχιτεκτονικών βιοκλιματικών λύσεων σε κτίρια καθώς και ενσωμάτωσης φωτοβολταικών κλπ συστημάτων που θα συμβάλλουν στην βελτίωση της ενεργειακής απόδοσης των κτιρίων. Στα πλαίσια των απαραίτητων διατάξεων και συμπληρώσεων της νομοθεσίας, νομίζω ότι πλέον για λόγους συνταγματικής ισότητας αλλά και απλοποίησης των διαδικασιών θα πρέπει να επεκταθεί η απαλλαγή από την προσμέτρηση στον ΣΔ και στις εξωτερικές περιμετρικές τοιχοποιίες από οποιοδήποτε υλικό.
Με τον τρόπο αυτό, χωρίς να αυξηθεί ούτε ένα χιλιοστό ο υπάρχων όγκος του κτιρίου και το ιδεατό στερεό του ( αφού οι ημιυπαίθριοι και οι τοίχοι έχουν ούτως ή άλλως μετρήσει σ’ αυτόν) , θα μπορεί με μια απλή και σύντομη διαδικασία επανα-υπολογισμού των προσμετρουμένων στον ΣΔ επιφανειών στο Διάγραμμα κάλυψης να καθορίζονται επιτέλους για όλα τα κτίρια με τον ίδιο τρόπο οι ωφέλιμες κατοικήσιμες και βοηθητικής χρήσης καθαρές επιφάνειες κάθε κτιρίου. Σ’αυτές θα είναι δυνατόν να προσμετρηθούν και οι επιφάνειες κάποιων ΗΥ που έχουν μετατραπεί ή μετατρέπονται ενδεχομένως και προαιρετικά για κάθε περίπτωση σε κλειστούς και μόνιμους.
Η απλή στην εφαρμογή της αυτή πρόταση θα έχει τις παρακάτω θετικές επιδράσεις.
Α. Ταυτοποίηση των καθαρών ωφέλιμων και κατοικήσιμων επιφανειών, κυρίων και βοηθητικών, των κτιρίων σε όλα τα επίπεδα, τους φορείς και τις υπηρεσίες. Θα υπάρχει ταυτότητα του κάθε κτιρίου με τα πραγματικά τετραγωνικά του.
Β. Αναθέρμανση της δραστηριότητας έκδοσης αδειών, αφού εκατομμύρια ιδιοκτητών θα προχωρήσουν στην πολεοδομική τακτοποίηση και επαναυπολογισμό των επιφανειών των κτιρίων τους. Στα πλαίσια αυτής της δραστηριότητας θα μπορούν να ενταχθούν και οι ενεργειακές και βιοκλιματικές βελτιώσεις των κτιρίων.
Γ. Αύξηση των εσόδων του κράτους από τις φορολογικές εισφορές για την έκδοση των αδειών καθώς και την νόμιμη πλέον εισφορά τακτοποίησης για τους υπάρχοντες ημιυπαίθριους.
Παράλληλα, στα πλαίσια του νέου νόμου με τις μεταρρυθμίσεις για την πολεοδομική νομοθεσία που έχει επαγγελθεί τουλάχιστον προ τετραετίας, θα πρέπει να αντιμετωπισθεί το θέμα των ΗΥ σαν στοιχείο πλέον του κτιριοδομικού κανονισμού.
Η απλή στην εφαρμογή της αυτή πρόταση θα έχει τις παρακάτω θετικές επιδράσεις.
Α. Ταυτοποίηση των καθαρών ωφέλιμων και κατοικήσιμων επιφανειών, κυρίων και βοηθητικών, των κτιρίων σε όλα τα επίπεδα, τους φορείς και τις υπηρεσίες. Θα υπάρχει ταυτότητα του κάθε κτιρίου με τα πραγματικά τετραγωνικά του.
Β. Αναθέρμανση της δραστηριότητας έκδοσης αδειών, αφού εκατομμύρια ιδιοκτητών θα προχωρήσουν στην πολεοδομική τακτοποίηση και επαναυπολογισμό των επιφανειών των κτιρίων τους. Στα πλαίσια αυτής της δραστηριότητας θα μπορούν να ενταχθούν και οι ενεργειακές και βιοκλιματικές βελτιώσεις των κτιρίων.
Γ. Αύξηση των εσόδων του κράτους από τις φορολογικές εισφορές για την έκδοση των αδειών καθώς και την νόμιμη πλέον εισφορά τακτοποίησης για τους υπάρχοντες ημιυπαίθριους.
Παράλληλα, στα πλαίσια του νέου νόμου με τις μεταρρυθμίσεις για την πολεοδομική νομοθεσία που έχει επαγγελθεί τουλάχιστον προ τετραετίας, θα πρέπει να αντιμετωπισθεί το θέμα των ΗΥ σαν στοιχείο πλέον του κτιριοδομικού κανονισμού.
Η εξαιρετική πρόταση του ΣΑΔΑΣ-ΠΕΑ όπως διατυπώθηκε πρόσφατα από τον Πρόεδρό του σχετικά με την πάγια θέση του ΣΑΔΑΣ για το ιδεατό στερεό προτείνει ότι «πρέπει όλες οι διακρίσεις σε χώρους μέσα στο κτίριο να καταργηθούν, όπως και και η έννοια του συντελεστή δόμησης. Αντί αυτών να θεσμοθετηθεί το “ιδεατό στερεό”, δηλαδή ένας συγκεκριμένος όγκος κτιρίου στον οποίο ο μηχανικός θα εφαρμόζει ελεύθερα τον κτιριοδομικό κανονισμό. Εντός του όγκου αυτού το κράτος δεν θα αναμειγνύεται περισσότερο.»
Οι απαραίτητες μεταβολές στον κτιριοδομικό κανονισμό ( που θα αποφασισθούν με την βαρύνουσα συμμετοχή αρχιτεκτόνων και πολεοδόμων) θα μπορούν ενδεχομένως να καθορίζουν ότι σε κάθε κτίριο θα υπάρχουν υποχρεωτικά διάσπαρτοι σε ορόφους υπαίθριοι ή και πραγματικοί ημιυπαίθριοι χώροι κατάλληλοι για την υπαίθρια παραμονή ανθρώπων που θα είναι απαραίτητα στοιχεία της ογκοπλαστικής διαμόρφωσης των κτιρίων, έτσι ώστε να ξεφεύγουν από τα σημερινά γραμμικά περιμετρικά μπαλκονάκια.

